Overgewicht en ondervoeding bij kinderen

Een kind kan tegelijk overgewicht hebben en ondervoed zijn. Overgewicht betekent dat het gewicht te hoog is voor de lengte. Het ontstaat als een kind meer energie binnenkrijgt dan het verbruikt, vaak door goedkoop bewerkt voedsel en suikerhoudende dranken. Dat voedsel bevat veel energie maar weinig vitamines en mineralen. In 2024 hadden wereldwijd 35,5 miljoen kinderen onder de vijf jaar overgewicht, en dat aantal is sinds 2000 nauwelijks gedaald.

Hoe wordt overgewicht gemeten?

Bij kinderen onder de vijf jaar kijkt de WHO naar het gewicht voor de lengte. Meer dan twee standaarddeviaties boven de mediaan van de WHO-groeinormen is overgewicht. Meer dan drie standaarddeviaties is obesitas.

De dubbele last van ondervoeding

In veel landen bestaan ondervoeding en overgewicht naast elkaar: in dezelfde gemeenschap, in hetzelfde gezin en soms in dezelfde persoon. Een kind dat jong een groeiachterstand opliep, heeft later meer kans op overgewicht als het voedingspatroon verandert. Een moeder kan overgewicht en bloedarmoede hebben terwijl haar kind een groeiachterstand heeft. Daarom gaat de strijd tegen ondervoeding niet alleen over meer eten, maar over beter eten.

Oorzaken van overgewicht bij kinderen

  • Goedkoop bewerkt voedsel en snacks met veel suiker, zout en vet.
  • Suikerhoudende dranken.
  • Minder traditioneel eten zoals bonen, linzen, groenten en volkoren granen.
  • Minder lichaamsbeweging, vooral in de stad.
  • Weinig kennis over wat gezonde, gevarieerde voeding is.

Gevolgen van overgewicht

Overgewicht op jonge leeftijd blijft vaak bestaan op volwassen leeftijd. Het verhoogt later het risico op diabetes type 2, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Kinderen met overgewicht kunnen toch een tekort hebben aan ijzer, zink of vitamine A.

Hoe voorkom je overgewicht?

  • Borstvoeding in de eerste levensmaanden.
  • Gevarieerde maaltijden met peulvruchten, groenten, fruit en volkoren granen.
  • Water in plaats van suikerhoudende dranken.
  • Minder bewerkte snacks.
  • Genoeg actief spelen en bewegen.

De rol van lokale, plantaardige voeding

Traditionele voeding met bonen, linzen, granen, groenten en fruit is rijk aan vezels, vitamines en mineralen. Ze vult goed zonder te veel energie te leveren. Koken met deze lokale producten beschermt kinderen tegen zowel ondervoeding als overgewicht.

Wat doet Green Food Foundation?

We werken samen met lokale ngo’s in Nepal, Oeganda, Kenia, India en Tanzania. Met train the trainer programma’s leren we gezondheidswerkers en moedergroepen voedzame maaltijden bereiden met lokale producten, en we helpen bij het aanleggen van moestuinen. Lees meer over hoe we te werk gaan, word vrijwilliger of steun ons werk tegen ondervoeding.

Bronnen